Đời mà không đi thì còn gì là đời?

Đời mà không đi, thì còn gì là đời?

(Bài được share nhiều nhất trong năm qua)

Alexandre Yersin sinh ngày 22 tháng 9 năm 1863 tại Aubonne, Thụy Sĩ và mất ngày 1 tháng 3 năm 1943 tại Nha Trang. Ông là bác sĩ y khoa, nhà vi khuẩn học (Yersin đã tìm ra trực khuẩn gây bệnh dịch hạch, sau này được đặt theo tên ông: Yersinia pétis), đồng thời cũng là nhà thám hiểm nổi tiếng thế giới.

Ông là người khám phá Cao nguyên Lâm Viên, xây dựng Thành phố Đà Lạt, mở rộng và rải nhựa quốc lộ 1A hiện nay. Ông là người thành lập và là hiệu trưởng đầu tiên của Đại học Y Hà Nội, các bệnh viện tỉnh ở khắp các tỉnh thành. Ông thành lập Viện Paster và xưởng sản xuất vắc xin, tiền thân của Viện Vắc Xin và sinh phẩm y tế (IVAC) giúp nước ta tự chủ được vắc xin và đã tiêm cho 93 triệu người (hầu như ai trong chúng ta từng đi tiêm chủng đều phải biết ơn công lao của ông).

Sau khi lấy bằng tiến sĩ Y Khoa ở Paris, ông chọn làm nghề thuỷ thủ để được ngao du thiên hạ, tìm vùng đất đẹp nhất quả đất để định cư, thoả chí tang bồng, dấn thân phụng sự cho nhân loại. Thầy ông là Louis Pasteur thấy không giữ được chàng trai này ở Paris, bèn tiến cử cho một công ty hàng hải và tiễn biệt “nếu con đã muốn đi như vậy, thì cứ đi đi”. Lúc đó đi tàu lênh đênh trên biển chỉ với cái la bàn, còn dự báo thời tiết chưa có, chỉ dựa vào kinh nghiệm nhìn thiên văn, nên 10 đi thì 5 tàu phải bỏ mạng ngoài khơi, “nhưng con không sợ, thà chết giữa biển khơi còn hơn sống cả đời nhàm chán với mấy toà nhà ở thủ đô Paris này”.

BS Yersin viết gần 1000 bức thư trong cả cuộc đời cho mẹ và chị gái ông, kể về hành trình thám hiểm, kể về văn hoá ở châu Á xa xôi. Trong bức thư đầu tiên gửi mẹ, ông viết “Con không thích cuộc sống ở thành thị. Con không thích những thị dân ở thủ đô. Họ giả tạo và kịch cỡm. Con phải đi, vì đời nếu không đi, không còn gì là đời. Như mọi thanh niên tiên tiến, ông chỉ thông báo cho gia đình biết và lên đường, chứ không xin phép. Nhưng đi đâu thì cũng giữ liên lạc với gia đình, thư từ hỏi thăm.

Chính David Livingstone là hình mẫu lý tưởng cho chàng trai trẻ Yersin trên con đường phụng sự và cống hiến của mình (Các bạn search để đọc David Livingstone là ai nhé, chỉ có những tinh hoa thích đọc, tự tìm hiểu, nhóm còn lại sẽ thấy chữ nhiều và nói ỚN).

Các bạn cùng nhau đọc lại. Rất nhiều bạn trẻ tinh hoa trên thế giới say mê nhân vật này, và đến Nha Trang chỉ để theo dấu chân ông, thành lập hội Ái mộ bác sĩ và cống hiến, phụng sự cho đời, như ông vậy.

Vĩ đại hay không là do lối sống

Một người sinh ra không có tố chất bẩm sinh hay thiên phú nào để có thể vĩ đại cả. Kể cả con vua. Học nhiều, kiến thức nhiều, bằng cấp hay địa vị, tiền bạc nhiều cũng không giúp người ta vĩ đại. Vĩ đại hay không là do lối sống, do sự trưởng thành của người đó (Great men are not born great, they grow great). Bạn hoàn toàn có thể trở nên vĩ đại nếu bạn thật tâm muốn. Ngày nào cũng sẽ trở thành lịch sử, bạn hoàn toàn có thể làm nên cột mốc lịch sử của bản thân mình vào cái ngày bạn NGỘ và THAY ĐỔI, HÀNH ĐỘNG theo lý tưởng sống đời mình. Muốn có LÝ TƯỞNG SỐNG, thì phải không sợ mất. Không sợ mất thì mới DÁM ĐI & DÁM CHO ĐI. Còn sợ mất thì còn mãi mãi THAM-SÂN-SI, thành thường dân vô danh trong vũ trụ tỷ năm. Chưa ai chỉ sống cho bản thân mình mà lưu danh sử sách cả, chưa có.

Đọc xong bài viết dưới đây và bạn thấy bản thân mình có hình mẫu lý tưởng nào để theo đuổi không? Nếu không có thì tại sao lại như thế? Người có để lại di sản cho đời, luôn có 1 hình mẫu để vươn tới, một lý tưởng sống để phụng sự, một đức tin trọn vẹn không chút vẩn đục nghi ngờ để có thể dấn thân….

Nguồn FB: Cafe cùng Tony Buổi Sáng

Cà pháo, cà chua, cà rốt và cà phê

Dịch hạch là căn bệnh khủng khiếp nhất trong lịch sử loài người, có thời điểm làm giảm 2/3 dân số châu Âu và 1/3 dân số Trung Quốc (Cái chết đen, thế kỷ 14). Chính bác sĩ Yersin là người đầu tiên tìm ra vi khuẩn này và các nhà khoa học về sau khống chế nó hoàn toàn, nên cả thế giới rất biết ơn nhà khoa học Yersin. Điều thú vị là, Yersin dành cả cuộc đời từ lúc trưởng thành cho đến lúc mất đi gắn bó với 2 chữ Việt Nam.

Tốt nghiệp tiến sĩ y khoa với đề tài bệnh Lao, nhưng Yersin và thầy hướng dẫn của mình là giáo sư Roux nổi danh với phát minh ra vắc xin bạch hầu. Thành tựu của ông khiến thiên tài Louis Pasteur chú ý và được nhận vào làm ở viện Pasteur Paris danh giá. Nhưng máu thám hiểm trong người khiến ông nằng nặc xin nghỉ việc để đi làm thuỷ thủ tàu viễn dương “dù chưa có kinh nghiệm đi biển bao giờ”. Ông nói “đời mà không đi, thì còn gì là đời”.

Các lần đi thám hiểm và quay lại Pháp, ông đều được Louis Pasteur “mời ăn tối và nghe báo cáo”, “thấy thú vị trước các thông tin mới mẻ do Yersin kể”. Pasteur yêu cầu ông hãy làm gì thì làm cho trọn vẹn để “vang danh thiên hạ, giúp nhân loại”. Vâng lời thầy, Yersin xách đồ đạc lên tàu. Hình ảnh học trò khăn gói xuống thuyền dọc ngang quả đất sau khi “xuống núi” là hình ảnh vô cùng đẹp của những người có LÝ TƯỞNG SỐNG.

Sang Việt Nam, ông làm bác sĩ trên tàu giữa Sài Gòn, Manila, Hải Phòng rồi sau đó định cư ở Nha Trang, sau một lần tàu cập bến và ông phải lòng với cảnh sắc nơi đây. Đầu thế kỷ 20, ông tham gia hội đồng sáng lập và là hiệu trưởng đầu tiên của ĐH Y Khoa Đông Dương (nay là Y Hà Nội), xây dựng toàn bộ giáo trình sơ khởi và nhận thức y đức cho các thế hệ bác sĩ, quy hoạch các bệnh viện ở các tỉnh thành khắp Việt Nam theo khoảng cách địa lý để “ai bị bệnh cũng có chỗ gần nhất mà đến trị kịp thời”. Nhưng Hà Nội cũng chỉ có thể giữ chân ông được 2 năm. Ông quay trở lại Nha Trang, thực hiện chuỗi những ngày làm khoa học và thám hiểm khắp núi rừng Đông Dương. Ông là người đã tìm ra cao nguyên Lang Biang và quy hoạch Tp Đà Lạt, xây dựng viện Pasteur Đà Lạt và phát triển mạnh hơn cho viện Pasteur Sài Gòn, Hà Nội. Trại ngựa nuôi lấy huyết thanh sản xuất vắc xin của ông nằm ở suối Dầu là trại ngựa thuốc lớn nhất châu Á, ông cho trồng cây ký ninh để trị bệnh sốt rét. Ông từng mong muốn xây dựng 1 ĐH Y khoa chuyên về nghiên cứu ở Nha Trang và trung tâm sản xuất vắc xin cho Đông Dương tại đây.

Ông là người thực nghiệm nhiều giống cây cao su, ca cao, cà phê (thậm chí ông cho thử nghiệm cây điều từ Brazil và tiêu đen từ Ấn Độ ở nông trại của mình nhưng chưa thành công), và bây giờ chúng ta đã có hàng tỷ đô la xuất khẩu từ các nông sản này. Ông mang nhiều giống cây ôn đới trồng ở khu vực Đà Lạt vừa khám phá, như cà rốt súp lơ su su lay-ơn cẩm tú cầu xà lách xông cà chua….(hầu như tất cả các loại rau củ mang tiếng Pháp). Ông còn nuôi thử cừu, trồng thử nho ở Phan Rang, nuôi thí nghiệm đà điểu ở Ninh Hoà, gà Tây (turkey) ở Đồng Nai, tuy chưa thành công nhưng sau đó có người triển khai tiếp. Ông cũng là 1 triệu phú nhờ có nhiều farm trồng cao su xuất bán cho hãng lốp xe Michelin và đồng thời là cổ đông lớn của ngân hàng HSBC. Ông cho rằng “tôi phải kiếm tiền kiểu khác chứ không tài nào cầm được tiền của các bệnh nhân”. Toàn bộ tiền lãi của ông đến nay vẫn còn và vẫn bí mật chuyển đều đặn về 1 quỹ từ thiện và quỹ nghiên cứu khoa học.

Với tầm nhìn vĩ đại, bác sĩ Yersin không chỉ làm khoa học mà còn giỏi nhiều thứ. Ngoài việc mang sang cho chúng ta bao nhiêu giống cây trồng vật nuôi mới lạ, khám phá và xây dựng Sapa Đà Lạt Bà Nà…thành những nơi du lịch nghỉ dưỡng, ông còn tham gia quy hoạch đô thị khu trung tâm Sài Gòn Hà Nội Nha Trang Đà Nẵng Hải Phòng, ranh giới các tỉnh….mà chúng ta ngày nay hay có cụm từ “ngày xưa người Pháp đã quy hoạch chỗ này là, chỗ kia là..”. Ông đã giúp người Việt chúng ta có được nền tảng kinh tế ban đầu từ một nước thuần nông lạc hậu, những công trình về hạ tầng, giáo dục, y tế. Do chính quyền Pháp khi đó rất tín cẩn ông, vì ông đi nhiều khám phá nhiều. Hầu như mọi ngóc ngách ở Lào, Việt Nam và Campuchia đều có dấu chân ông. Núi cao vực sâu, thú dữ, bệnh tật…không hề làm ông nản bước. Ông luôn yêu cầu Pháp phải xây dựng ít nhất ở mỗi tỉnh một trường trung học lớn và 1 bệnh viện đủ để chữa trị hết cho cư dân tỉnh đó. Ông còn yêu cầu chính phủ Pháp đầu tư tiền để xây đường sắt Bắc Nam từ ga Hà Nội đến ga Sài Gòn, hiện chúng ta vẫn còn đang khai thác. Con đường quốc lộ 1A thời đó là con đường đất nhỏ xíu (gọi là con đường cái quan) bề rộng chỉ có 2-3 mét từ thời chúa Nguyễn đã được ông “bày vẽ” cho kè đá, rải nhựa, mở rộng nâng cấp để xe ô tô có thể chạy được. Ông nói phải ưu tiên làm con đường to nhất, tốt nhất gọi là quốc lộ, chạy ngang qua hết các tỉnh ven biển để người dân tỉnh nào cũng có thể hưởng lợi từ giao thông. Đường sắt leo dốc Phan Rang đi Đà Lạt cũng là ông tư vấn cho toàn quyền Doumer làm. Các trạm khí tượng từ Sapa đến Mẫu Sơn đến Bạch Mã, các ngọn hải đăng ngoài biển mà chúng ta thường nói “do Pháp xây” là do ông chọn vị trí. Những gì ông có thể nghĩ ra, ông đã làm tất cả cho người Việt. Không rõ dải đất hình chữ S này, dân tộc này có gì mà khiến ông yêu thương đến thế.

Ông sống 1 mình, giản dị ở Nha Trang đến cuối đời, 1 cuộc đời đầy ắp những chuyến đi thám hiểm và thành tựu, sự kính trọng và thương yêu. Nha Trang cũng là nơi tiếp cận điện ảnh đầu tiên của nước ta do ông mang về chiếu. Có lần khi trẻ con vào nhà ông xem phim và nghịch phá những chậu hoa quý, gia nhân toan ra mắng nhưng ông bảo “thôi đừng la trẻ nhỏ, mình lớn tiếng chúng sẽ sợ”. 1 lần ông lái xe hơi trên đường, 1 người dân bất cẩn lao vào xe ông và bị tai nạn. Dù lỗi của người đi bộ rành rành nhưng ông chạy xuống giúp họ băng bó, xin họ tha thứ và kiên quyết trả lại xe cho chính phủ, đi xe đạp, vì theo ông “dân chúng xứ này chưa quen luật lệ nên đi lại vô tư, mình đi xe đạp có va chạm thì cũng nhẹ để không gây thương vong cho họ”. Có lần ông lên Tây Nguyên tìm thuốc, người dân tộc đã bắt ông, định hành quyết. Nhưng họ nhìn vào mắt ông, thấy một sự chân thành và thiện lương kỳ lạ, họ lại thả ông ra. Ông sau đó chữa trị bệnh cho cả buôn làng và gửi thuốc men lên cho họ đều đặn. Ngôi nhà của ông là trại tế bần khổng lồ cho người sa cơ lỡ vận, ốm đau, bệnh tật, đói kém….của khắp vùng, mở cửa suốt ngày suốt đêm. Ông không có vợ con vì dâng hiến phụng sự cả đời cho khoa học, nhưng người ta kính yêu ông như cha mẹ ruột.

Trong khi nhiều trí thức Việt Nam đi Pháp để hưởng thụ sự văn minh có sẵn của xứ người, ông như cá bơi ngược dòng. Dù quê hương ông là đất nước Thuỵ Sĩ giàu có và xinh đẹp, dù tốt nghiệp trường Y Paris và là một trong những nhà khoa học nổi tiếng nhất thế giới, ông vẫn khăn gói xuống tàu đi đến một miền đất nghèo xa lạ. Ông nói “tôi mãi mãi là một công dân Pháp, nhưng tôi yêu Việt Nam và sẽ phụng sự tính mạng và cuộc đời tôi cho họ”.

Giây phút cuối đời, ông nhờ người quản gia dìu ông ra phía cửa sổ, nhìn về phía biển, nhìn những con sóng vỗ ghi dấu 1 cuộc đời dọc ngang, rồi trút hơi thở cuối cùng. Nghe tin ông mất, người dân Nha Trang vội vã bỏ hết công ăn việc làm để lo hậu sự. Tàu bè ngoài biển ngưng mọi hoạt động đánh bắt trong nhiều ngày, cập bến vô xóm Cồn, như cha mẹ mình mất vậy. Những phụ nữ tiểu thương bán cá đã bỏ hết cá mắm tiền bạc danh lợi mỗi ngày, cởi cái nón lá Việt Nam quen thuộc và tự động lấy khăn tang đeo lên đầu. Người dân vừa đi vừa khóc, đám tang dài hàng cây số để đưa ông đến nơi an nghỉ cuối cùng. Di chúc ông ghi giản dị “Tôi muốn được an táng ở Suối Dầu, mộ thật nhỏ và nằm úp xuống, đầu quay về phía biển. Ông Bùi Quang Phương (cộng sự lâu năm) đừng cho ai đem thi hài tôi đi nước khác. Mọi tài sản xin tặng hết cho Viện Pasteur và những người cộng sự lâu năm đã làm việc với tôi”.

Người dân khắp nơi yêu quý ông, nhất là người Hongkong, nơi ông đã giúp hàng triệu người dân ở đây thoát khỏi nỗi kinh hoàng do dịch. Úc từng mời ông sang thành lập viện Pasteur cho họ nhưng ông đã từ chối. Nhiều nước tìm mọi cách mời ông đến làm việc với điều kiện làm việc và bổng lộc hậu hĩnh, nhưng ông vẫn khăng khăng quay về dải đất hình chữ S mà ông trót yêu thương. Năm 1943, trí thức toàn thế giới, đặc biệt giới Y khoa và giới thám hiểm đã bày tỏ sự thương tiếc vô hạn về một tài năng, một nhân cách lớn lao của nhân loại, một trái tim nhân ái đã ngừng đập.
Nếu bạn đã từng 1 lần được tiêm chủng, chích ngừa hay thậm chí ăn cà rốt, uống cà phê, đắp mặt cà chua (trước đó thì người Việt chúng ta chỉ có cà pháo để ăn với mắm tôm, hem có đắp mặt được, kkk) thì hãy biết ơn BS Yersin nhen. Công lao của ông với dân tộc mình, với đất nước mình là không bao giờ kể hết. Các bạn có thể đọc thêm tư liệu về bác sĩ Yersin để thấy những tranh cãi lặt vặt, những suy nghĩ tầm thường đã phí thời gian cuộc đời mình. Sách giáo khoa nên bổ sung nhiều bài học về ông để các thế hệ mãi mãi biết ơn (vì chúng ta chưa tổng hợp tài liệu sau nhiều năm tháng chiến tranh). Lòng biết ơn là thước đo của sự văn minh, ở mỗi cá nhân và cả dân tộc. Các bạn đang đọc những dòng chữ này hãy nhớ là mình sống được đến giờ cũng từ những liều vắc xin của ông. Việt Nam nên khôi phục ngôi nhà cũ của ông để trở thành nhà lưu niệm Yersin. Cho du khách cả thế giới đến tham quan.

Và mỗi người, nếu đọc được những dòng chữ trên thì hãy học tập ông ở tinh thần PHỤNG SỰ, CỐNG HIẾN. Không nhỏ hẹp, vun vén cá nhân, cái xe – cái nhà – miếng đất – bằng cấp – chức vụ – công danh, thẻ xanh, tiền tài mang về cho vợ cho con tầm thường nữa. Mạnh dạn vẫy vùng biển rộng trời cao, dấn thân, xả thân vì MỘT LÝ TƯỞNG SỐNG của riêng mình. Bỏ quê hương đi đến chỗ phồn vinh thì dễ, quay về làm cho nó giàu sang văn minh thì mới khó. Mà khó cỡ nào, mình quyết tâm là làm được hết. Cuối đời, mình tự hào vì đã góp phần vô việc MAKE A BETTER VIETNAM.

Phàm làm người, ai càng sớm tìm được lý tưởng sống, thì càng có một cuộc đời ý nghĩa, trọn vẹn, không hối tiếc.

Xuân Kỷ Hợi, 2019

TnBS

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.